Koalizioak Arabak dagoeneko dituen aurrerapenak baloratu ditu, Gobernuarekin esertzeko erabakiari esker, 2026rako Kontuak hobetu arte, lurraldeko egoitzetako gatazka luzea aldez aurretik desblokeatzea lortu ondoren.
David Rodríguez: “Gainerakoen kontra borrokatzea eta Arabako foru aurrekontu osoa egoitzetako langileen eskubideen konkistaren mende jartzea oso egokia izan da. Inork ez zuen gogor egiten gure apustuagatik, baina denborak arrazoia eman digu. Orain, urrats harekin eta aurrekontuen negoziazioan lortu genuenarekin, Foru Gobernuak berak ere onartzen du Araba lurralde hobea dela gaur egun”.
Elkarrekin Podemosek gosari informatiboa egin du gaur goizean, eta, horren bidez, gizarteari helarazi nahi izan dio koalizioak eta Foru Gobernuak Arabako herritarrei eskaintzeko konpromisoa hartu zuten aurrerapenak betetzeari eta garatzeari buruz egiten duen balorazioa, abenduan Arabari 2026rako bere beharretara egokitutako Kontuak eman zizkion Aurrekontu Akordioa sinatzeko.
David Rodríguez bozeramaileak azaldu duenez, “akordioen betearazpenaren jarraipena egiteko, lau hilabete luze daramatzagu diputatuekin eta Foru Gobernuko departamentuekin bilerak egiten, ia astean bitan”.
“Bilera horiek lankidetza giroan eta alderdien arteko exijentzia handienarekin egiten ari dira, hartzen diren akordioen aldizkako azterketekin, datak eta kronogramak ezarriz, eta teknikarien eta inplikatutako kolektibo eta eragileen parte hartzearekin eta aholkularitzarekin”.
“Gogora dezagun akordioak berekin dakarrela 3 urtean 30 milioi euro baino gehiago mobilizatzea hainbat partidatan, lurraldearentzat hain erabakigarriak direnak, hala nola adinekoen egoitzak, etxebizitza, etxegabetasuna eta etxerik gabeko pertsonak, indarkeria matxisten biktima diren emakumeei laguntzea, osasun mentala edo garraio publikoa”.
“Kasu batzuetan, duela urte askotatik ia izoztuta zeuden partidak dezente handitu dira, baita bi aldiz ere, hala nola Arabako GKEen nazioarteko lankidetzaren aurrekontuak, kontrako norabidean doan mundu batean. Horrek oso harro sentiarazten gaitu Lurralde solidario gisa, baina horretarako prestatuta ez zeuden arloak lanez kargatzeko zailtasun gehigarria gehitzen du, baina Aldundiaren arlo horiek etorkizunerako indartzea ekarriko du, 3 urterako konpromisoekin egindako akordioak baitira ”, azpimarratu du.
“Badira sortu berriak diren beste partida batzuk ere, gure espaziorako oso garrantzitsuak diren helburuekin, eta lan handia, gizarte zibilarekiko koordinazioa eta Aldundiarekiko akordioak dakartzatenak, hala nola Heriotza Duinerako Eskubideak eskatzen ditugun aurrerapenak, arduradun frankistei emandako ohorezko foru tituluak indargabetzea, Bidezko Merkataritza, Lurraldeko publikoaren zerbitzu guztietarako irisgarritasun unibertsala ahalbidetzeko Behatokia, Betoñoko komisariaren aurrean kalean dauden errefuxiatu maliarrei laguntza humanitarioa ematea, edo Arabako nekazari, abeltzain eta ekologia egileei zuzendutako laguntza programa”.
“Era berean, badira orain arte ez zeuden deialdi berriak abian jartzea dakarten partidak, hala nola etxebizitza partikularrak birgaitzeko deialdia, foru bitartekaritzako programarekin muga jarritako prezioan alokairuan jartzearen baldintzapean, familiei laguntzeko deialdia, lurraldeko tokiko energia-komunitateekin (CEL) bat egin ahal izan dezaten, 20 urtetik beherako ikasleentzako garraio publikoaren doakotasuna, edo elur-kolonien kudeaketa etikorako laguntza, besteak beste.
“Helburutzat jarri dugu aukera hau aprobetxatzea eta aurten ezer gauzatu gabe ez geratzea, baina badakigu horrek inplikatutako alde guztien lan handia eskatzen duela”.
AURRERAPEN NAGUSIEN GARAPENA:
Lau hilabete hauetan, akordioak gauzatzeko aurrerapen nagusiak honako gai hauetan eman dira:
1. Egoitzetako langileen 1. lan-hitzarmena. Aldundiaren bitartekaritzan egin genituen eskakizunek, lehenik, eta gure aurrekontu-itunak, ondoren, alderdi sozialaren eta patronalaren arteko akordioa ahalbidetu zuten. Dakizuen bezala, apirilean sinatu zen PRECOko alderdien arteko akordioa lehen hitzarmena gauzatzeko, egoitzetako langileei lau urteko indarraldia (2025-2028) izango duen baldintza duinak emateko, eta barne hartzen ditu: % 32,5eko soldata igoera, oinarrizko soldata hileko 1.500 eurotan kokatuko duena 2028an, orduko prezioa % 40,5 handituko da, lanaldia 100 ordu murriztuko da lau urtean, norberaren aukerako lau egun mantenduko dira, gutxienez 15 asteburuko atsedena urtean eta ordu osagarrien erregulazioa.
Apirilaren amaieran, deialdia argitaratu da ALHAOn, eta onartutako lan baldintzak hobetzeko baldintzak betetzen dituzten egoitzek eskuratu ahal izango dituzte. Eskabideak aurkezteko epea maiatzaren 26ra arte egongo da zabalik.
Foru Gobernuak berak aitortu duen bezala, hori oso lorpen garrantzitsua eta beharrezkoa da, bai langileentzat, bai Araba osoarentzat, eta mugarri bat da, lurraldeari, zainketen arloan, aurrera egiteko eta etapa bat ixteko aukera ematen diona. Harro sentitzen gara eta, beti esan dugun bezala, aurretik jartzen dugu 6 urte baino gehiagoz langileek egindako borroka, hori lortzeko, benetako protagonistak.
Adostutako aurrekontua: 10,4 milioi euro 2026tik 2028ra
2. Etxebizitza Eskubidearen aldeko Ituna: aldi honetan dagoeneko martxan jarri dira, 4 hilabete hauetan egindako akordioaren eta lanaren ondorioz, 2 deialdi: 1-toki-erakundeek etxebizitza erosteko eta birgaitzeko deialdia, eta 2- foru-bitartekaritzarekin alokairu sozialean jartzeko etxebizitza pribatua birgaitzeko deialdia.
Adostutako aurrekontua: 12 milioi 2026tik 2028ra
3. Laguntza Pertsonalerako Prestazio Ekonomikoa handitzea, gehieneko zenbatekoak Lanbide arteko Gutxieneko Soldata berriarekin parekatu arte. Foru Gobernuarekin hitzartu genuen LPEEren % 7,67ko igoera proportzionala, bi aldeen artean lortutako Aurrekontu Akordioaren esparruan. Horri esker, gaur egun Araban laguntza horien onuradun diren 533 pertsonek, datorren uztailaren 1etik aurrera, igoera bat izango dute, eta, horren ondorioz, jasotzen duten prestazioa 12 hilekotan pasatuko da, gaur egun mendekotasunaren 3. graduan dagoen gehieneko kopurutik, 1.134 eurotik, LGS berriko 1.221 eurora.
4. % 0,7ko ituna nazioarteko lankidetzarako. Garapenerako lankidetzako urteko ekintzak finantzatzeko deialdiak atera dira dagoeneko, unean unekoak, garapen bidean dauden herrialdeetan. Aurreko aurrekontua bikoiztu egin da, 150.000 eurotik 300.000 eurora, eta Gizarte Eraldaketarako Hezkuntza Proiektuak garatzeko deialdia, berriz, 150.000 eurotik 200.000 eurora igaro da. Bestalde, UNRWAri, Palestinako Iheslarientzako Nazio Batuen Agentziari, herri palestinarrari premiazko laguntza humanitarioa emateko dagokion zatia bidali zaio. Helburu horretarako, 250.000 euroko partida sortu berri bat onartu genuen, eta horietatik 80.000 UNRWAra bidali dira.
5. Berdintasuna. Dagoeneko atera da emakumeen eta gizonen berdintasuna lortzeko jarduerak garatzeko deialdia, eta aurrekontua handitu egin dugu, 210.000 eurotik 300.000 eurora.
6. Osasun Mentaleko eta Suizidioa Prebenitzeko Arabako Foru Plana. Ekaineko bigarren astean, Araban, Osasun Mentalaren eta Suizidioaren Prebentzioaren Kongresua egingo da. Bertan, espezialistek, foru departamentu desberdinetako teknikariek, elkarteek eta familiek parte hartuko dute, akordioaren aurrekontuarekin finantzatuta, eta ondorioak Arabako Osasun Mentaleko eta Suizidioaren Prebentzioko 1. Foru Planaren oinarria izango dira. Aldi berean, Foru Planaren idazketa lizitaziora atera da, eta erredakzio-taldeak kongresuan parte hartuko du. 2026ko aurrekontua: 150.000 euro
7. Frankismoko ohorezko tituluak indargabetzea. Elkarrekin Podemos IUk eta Foru Gobernuak 2026ko martxoaren 3rako adostu zuten bezala, indargabetu egin ziren Arabako Foru Aldundiak 1936tik 1976ra bitartean diktadura eta errepresio frankistarekin lotutako pertsonei emandako ohorezko tituluak eta kondekorazioak. Ondorioz, 8 pertsonari sariak kendu zitzaizkien: Francisco Franco Bahamonde. Arabako domina, Camilo Alonso Vega. Arabako domina, Vicente Abreu Madariaga Arabako domina, Lorenzo de Cura eta Lope. Arabako Urrezko Domina, Germán Gil Yuste. Arabako seme adoptatua, Enrique Uzquiano Leonard. Arabako Boluntarioen domina, Luis Orgaz Yoldi. Arabako Seme Kutunaren eta José Luis Arrese Magraren domina. Arabako seme adoptatua. Aurretik, gurasoek Franco diktadorea eta Mola jeneral kolpista erretiratu zituzten probintziatik, Elkarrekin Podemos IUren ekimenez.
Elkarrekin Podemos IU batzarkide taldea “harro” agertu da “egindako bideaz, baina ez horregatik pozik”; izan ere, Rodriguezek azpimarratu duenez, “lan asko dago egiteko, eta zorrotzak izaten jarraituko dugu, hitzartzen dugun guztia eta hitzartzen dugun moduan bete dadin”.
Ildo horretan, koalizioko bozeramaileak aurreratu du datozen hilabeteetan ikusiko dutela argia.
BEREHALAKO/HURBILEKO PROIEKZIOAREN LORPENAK:
Laster, hitzartutako helburu hauek lortzea espero dugu, dagoeneko aurrerapen garrantzitsuak baitituzte:
1. Mugikortasun iraunkorraren aldeko ituna:
Maiatzean 20 urtetik beherako ikasleei doakotasuna zabaltzeko akordioa izatea espero dugu. 2026ko aurrekontua: 100.000 euro
Foru Garraio Publikoa Bultzatzeko Plana – Aisialdia: asteburuak eta gauak kontratatzeko baldintzak adosten ari dira, linea jakin batzuetan asteburuetako ordutegiak zabalduz. Dagoeneko zehaztuta ditugu onura jasoko duten lehentasunak eta ildoak, eta laster emango dizuegu horien berri. 2026ko aurrekontua: 300.000 euro
Dagoeneko kontratatu da Gasteizko barnealdean (Salburua, Zabalgana eta Jundiz) FFCC Aldirietako geltoki gehiago ezartzeko azterlana
2. Etxebizitza Eskubidearen aldeko Ituna:
Foru Bitartekaritzako Belaunaldien arteko Lehen Plana abian jartzen ari gara, egoitzetan sartzen diren adinekoen jabetzako etxebizitzak familia gazteentzako arrazoizko prezioan alokatzeko, Arabako Lurralde Historiko osoan, Gasteiz, Laudio eta Amurrio barne.
Aurrera egiten ari gara Araba Garapen Agentziarekin alokairu babestura bideratutako 50 etxebizitza publiko egiteko lurzatiak hautatzeko 2026tik 2027ra bitartean.
Dagoeneko atera da lizitaziora Zainketa Zentro % 100 Publikoaren eta Komunitarioaren Eredu Pilotu bati buruzko Azterlana, Gasteizen, eta Etxebizitza Lotuak Alokatzeko Programa bat. 2026ko aurrekontua: 60.000 euro
3. % 0,7ko ituna nazioarteko lankidetzarako eta laguntza humanitariorako
Dagoeneko itxi da Zehar errefuxiatuekin Gasteizko Polizia Nazionalaren komisariaren inguruko eremuetan kalean pilatutako Maliko errefuxiatuei laguntza humanitarioa eskaintzeko akordioa, asilo izapideak egiteko: 2026ko aurrekontua: 100.000 euro
Laster adostuko dira Palestinako herriari premiazko laguntza humanitarioa emateko deialdia (250.000 euro, UNRWAra bidalitako zatia kenduta), Kubako herriari premiazko laguntza humanitarioa emateko deialdia (100.000 euro) eta lankidetza-laguntzen deialdi berria (450.000 euro).
4. Etxegabetasunaren aurkako ituna: 2026an bizitegi bazterketa sozialari eta etxegabetasunari aurre egiteko Foru Baliabide berri bat abian jartzea. Aldi honetan aurrera egin dugu higiezinaren kokapenean, eta laster partida nola gauzatuko den zehaztea espero dugu. Adostutako aurrekontua: 2,7 milioi 2026tik 2028ra
5. Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako arreta. Besarkada Etxearekin adostu da adostutako partida horren 75.000 euroko dedikazioa, bere harrera-zentroko asistentzia hobetzeko. Gainerakoa, itundutako guztizkoa osatu arte, urtean zehar agertzen diren premia larrietarako utziko da. 2026ko aurrekontua: 150.000 euro
6. Heriotza Duina izateko Eskubidea (DMD). Dagoeneko idazten ari da AFAren Adinekoentzako Baliabide eta Zerbitzuen Gidaren Eguneratzea, Eskubide soziosanitarioak eta bizitzaren amaierako aukerak barne, AFAren eskumeneko zentro eta bulegoetan zabaltzeko. 2026ko aurrekontua: 25.000 euro
7. Desgaitasuna duten pertsonak eta irisgarritasun unibertsala: dagoeneko handitu da Eginaren Eginez - Ezintasun Fisikoa duten Pertsonen Arabako Elkartearekiko hitzarmena, 2026ko aurrekontutik 105.000 eurotik 139.000 eurora.
o Arabako Foru Aldundiaren garraio bereziko zerbitzuaren kalitatea eta denborak hobetzeko azterlanerako lizitazioan aurrera egin da, desgaitasuna duten pertsonak lurraldetik Gasteizen dauden eguneko zentroetara eramateko.
o Era berean, 10.000 biztanletik beherako udalerrietako udalekin aurrera egiten ari gara zerbitzu publikoetan irisgarritasun-arazoak identifikatzeko, Arabako Lurralde Historikoko Irisgarritasun Unibertsalaren Behatokia garatzeko. 2026ko aurrekontua: 60.000 euro
8. Eskola Publikoko IGE kalteberei laguntzea. Denon Eskolarekin, Arabako Eskola Publikoko IGEen federazioarekin, aurrera egiten ari da Eskola Publikoetako IGEen bidez eskola-kirolari eskainitako partidaren igoeraren dedikazioa, 55.000 eurotik 110.000 eurora igaro baita.
9. Tokiko Energia Komunitateak: Kontzejuek eta errenta ertain eta baxuak dituzten familiek energia komunitateei atxikitzeko laguntza deialdirako oinarriak adosten ari gara. 2026ko aurrekontua: 300.000 euro
10. Nekazaritza ekologikoa: Arabako nekazari, abeltzain eta ekologia egileei zuzendutako Laguntza Programa bat jarri da abian, Bionekazaritzarekiko hitzarmena eta Biomaisu proiektua handituz. 2026ko aurrekontua: 95.000 euro
11. Animalien babesa eta ongizatea. Denbora gutxian aterako dira katu-koloniak kudeatzen laguntzeko deialdiak, CER (Harrapaketa-Esterilizazioa-Itzulera katu-kolonia komunitarioetan) metodoa ezarriz. Udalentzako laguntzak. 2026ko aurrekontua: 50.000 euro eta katu-kolonien udal kudeaketarako laguntza. 2026ko aurrekontua: 50.000 euro
12. Hondakinen kudeaketa. Dagoeneko lizitaziora atera da GOFEko zentroetan hondakinen kudeaketa bereizgarria bultzatzeko, jarraipena egiteko eta kontrolatzeko proiektu baten kontratazioa (2024an onartutako mozio bateratua). 2026ko aurrekontua: 35.000 euro
13 Landa-arkitekturako ondarea. Vitorino Palaciosek bultzatutako Arabako landa-arkitekturari buruzko azterlana, argitaratu gabeko liburukiei buruzkoa, egiteko agindu da. Behin eguneratuta, Lautada zentralari eta Gasteiz landa-eremuari dagozkien liburukiak argitaratuko dira. 2026-2027 aldirako aurrekontua: 20.000 euro
GARAITZEA ESPERO DUGUN OZTOPOAK.
Orain arte ez da aurrerapenik lortu Esku-hartze Sozialeko Sektoreko Hitzarmenetara bideratutako akordio eta partidetan, gaur egun greban baitago lan-baldintzak hobetzeko eskatuz), ezta Desgaitasunaren Hitzarmenean ere. Aurrekontu akordioak igoera bat jasotzen du hori bermatzeko, eta, beraz, partidak honela banatzen dira:
2026ko aurrekontua: 850.000 euro. Desgaitasunaren hitzarmena: 2026ko aurrekontua: 250.000 euro.
Orain arte ez da aurrerapenik lortu. Elkarrekin Podemos IUk Foru Aldundiaren inplikazioa eskatu du hainbat bileratan.
“Benetan kezkatuta gaude Esku-hartze Sozialeko Sektorearen Hitzarmena hobetzeko aurrerapenik ez dagoelako, eta premiaz eskatzen da Foru Gobernuak fitxa mugitzea eta inplikatzea”, esan du David Rodríguez Elkarrekin Podemos IUko bozeramaileak.
Rodriguezek laburbildu duenez, “hau da herritarrekin partekatu nahi genuen egoera baten argazkia, gardentasun osoz, zer egiten ari garen ikus dezaten. Gobernuarekin adosten hasi ginen, lurralde honekiko erantzukizunagatik, indartzea ezinbestekoa zela uste genuen gaietan Kontuak hobetzeko ”. Hala ere, azpimarratu duenez, “horrek ez dio indar pittin bat kentzen oposizio-indarra izaten jarraitzen duen lan bat egiteko eskakizunari, akordioak betetzen direla fiskalizatzen eta bultzatzen duena, baina eskuak libre dituena Jaurlaritzak gai askotan proposatzen diguna ez den beste Araba bat proposatzeko”.
Ildo horretan, Aurrekontu Akordioa sinatu zenetik eta legegintzaldi osoan Jaurlaritza sostengatzen duten alderdiekin aurrez aurre izan dituen gai ugarietako batzuk aipatu ditu:
- Zentral eolikoak ezartzea ingurune babestuetan, hala nola Labrazan eta Azazetan
- Gerraren negozioarekin irabaziak lortzen dituzten enpresei laguntza instituzionala ematea, bereziki Gazako genozidioarekin zerikusia dutenei.
- Instalazio publikoetan (Buesa Arenan, adibidez) kausa sionista sustatzen duten taldeak egotea.
- Erakundeen inplikaziorik eza Tubos Reunidos, Mercedes edo Sutokiko suhiltzaileak bezalako lan-gatazketan.
- Talde faxistek espazio publikoak erabiltzea bizikidetza lausotzeko.
- Mercosur bezalako akordioak aplikatzea.
- Gure lurraldeko ikasgeletan eskola-segregazioa handitzea eta Aldundiak landa-eskola publikoari ematen dion laguntza areagotzeko beharra.
“Ikusten duzuenez, asko falta da egiteko Araba justu, kohesionatu, oparo eta demokratiko bat lortzeko borrokan. Erantzukizuna eta exijentzia egunerokoan. Eskua luzatuta, lana eta leialtasuna adostutakoaren aurrean. Horiek izan dira gure nortasun ezaugarriak Batzar Nagusi hauetara iritsi ginenetik, hori da herritarrekin dugun konpromisoa”, amaitu du Rodriguezek.
PODEMOS Ahal Dugu
