Osasun mentalak ere egonkortasuna behar du: pertsona batek etxebizitza bat, behar adinako diru-sarrerak, harreman sozialak, lan duina eta bizitza-proiektu bat garatzeko ingurunea izatea behar du. Osasun publikoak ezin ditu bere kabuz konpondu erro sozial sakonak dituzten arazoak, baina ezin dugu alde batera utzi gizarte-baldintzek eragin zuzena dutela gure osasunean
Osasun mentaleko arazoak dituzten pertsonen ahalduntzeak leku nagusia izan behar du gure arreta-ereduan. Horregatik, baliabide gehiago, prebentzio handiagoa, profesional gehiago eta garaiz artatzeko gai izango den osasun publiko bat eskatu behar ditugu; baina, aldi berean, beste zerbait ere aldarrikatu behar dugu, aurrekoa bezain garrantzitsua: pertsonak erdigunean egotea, beren prozesuan parte hartzea eta erabakitzeko duten eskubidea ez kentzea
Podemos Euskadiren manifestua, gaur, urriaren 10a, Osasun Mentalaren Munduko Eguna dela eta
Osasun Mentalaren Munduko Egun honetan, begien bistakoa izan beharko lukeen zerbait aldarrikatu behar dugu: osasun mentaleko arazo bat duen edo izan duen pertsona ezin da diagnostiko batera mugatu. Ez da gaixotasun bat soilik, ez da historia kliniko bat, eta ez da tratatu beharreko norbait besterik. Bere bizitzan, osasunean eta gizartean eragina duten erabakietan modu aktiboan parte hartzeko eskubidea izan beharko lukeen pertsona da.
Osasun mentaleko arazoak dituzten pertsonen ahalduntzeak leku nagusia izan behar du gure arreta-ereduan. Haiei entzutea, informazioa ematea, laguntzea eta haien autonomia errespetatzea ez dira tratamenduaren bigarren mailako osagaiak: tratamenduaren beraren parte dira. Susperraldia ezin da sintomak kontrolatzera soilik mugatu; autonomia, harreman sozialak, bizi-proiektua eta norberaren bizitzari buruz erabakitzeko gaitasuna berreskuratzea ere izan behar du helburu.
Baina hori posible izan dadin, osasun-sistema publiko sendoa, irisgarria eta behar adina baliabidez hornitua behar dugu.
Osasun mentalak, alderdi askotan, gure osasun-sistemaren ahaztutako errealitate handietako bat izaten jarraitzen du. Lehen mailako arretak funtsezko zeregina betetzen du osasun mentaleko arazoak detektatzeko eta horiei laguntza emateko, baina ezin ditugu gure profesionalak are gehiago itolarrian jarri, eta ezin diegu egotzi balorazio espezializatua behar duten patologiak diagnostikatu eta tratatzeko ardura. Pertsona batek osasun mentaleko arazo batengatik arreta behar duenean, ezin du itxaronaldi luzeekin topo egin, hilabetez bere sufrimendua luzatu edo diagnostikoa eta tratamendua atzeratuko duten itxaronaldiekin. Horrelako kasuetan, atzerapena sufrimendu gehigarri bihur daiteke, eta ondorioak hilgarriak ere izan daitezke.
Gehiago inbertitu behar dugu osasun mentalean, profesionalen baliabideak handitu eta arreta espezializatua indartu behar dugu, baina benetako prebentzio-estrategia bat ere garatu behar dugu. Osasun-sistema publiko sendoa osasun mentaleko arazoak prebenitzeko, goiz detektatzeko, tratatzeko eta haien jarraipena egiteko tresna nagusietako bat da.
Eta prebentzioaz hitz egiteak, halaber, mediku-kontsultetatik harago begiratzea esan nahi du.
Ezin dugu osasun mentalaz hitz egin pertsonak beren bizitzak garatzen dituzten baldintzez hitz egin gabe. Prekarietate ekonomikoa, laneko ziurgabetasuna, etxebizitza eskuratzeko zailtasuna, bizi-kostu handia, pobrezia, bazterkeria, bakardadea eta gizarte-bazterketa sufrimendua areagotzen duten faktore bihur daitezke, eta suspertzeko prozesuak izugarri zaildu ditzakete.
Horregatik, osasun mentalak ere egonkortasuna behar du. Pertsona batek etxebizitza bat, behar adinako diru-sarrerak, harreman sozialak, lan duina -ahal denean- eta bere bizi-proiektua garatzeko ingurunea izatea behar du. Osasun publikoak ezin ditu bere kabuz konpondu erro sozial sakonak dituzten arazoak, baina ezin dugu alde batera utzi gizarte-baldintzek eragin zuzena dutela gure osasunean.
Eta horrekin guztiarekin batera, oraindik ere badugu gainditu gabeko beste borroka bat: estigmaren aurkako borroka.
Pertsona askok gaixotasunari aurre egin behar diote oraindik, baina baita gizarte baten ulertezintasunari, aurreiritziei eta, zenbaitetan, bazterketari ere; beldurrez eta aurreiritziz beteriko gizarte baten aurrean. Seinalatuak, epaituak edo diskriminatuak izateko beldurrak eragin dezake pertsona askok laguntza bilatzea atzeratzea edo, are gehiago, beren sufrimendua ezkutatzea.
Depresioaz, antsietateaz, osasun mentaleko nahasmendu larriez edo beste edozein patologiaz hitz egiteak ez luke lotsarik eragin behar. Laguntza eskatzea ez da ahultasun-seinale bat. Tratamendua jasotzea ere ez. Eta gaixotasun mental bat bizi izanak ez du pertsona baten etorkizuna definitzen.
Horregatik, Osasun Mentalaren Munduko Egun honetan, baliabide gehiago, prebentzio handiagoa, profesional gehiago eta garaiz artatzeko gai izango den osasun publiko bat eskatu behar ditugu, baina, era berean, aurrekoa bezain garrantzitsua den zerbait aldarrikatu behar dugu: pertsonak erdigunean egotea, beren prozesuan parte hartzea eta erabakitzeko duten eskubidea ez kentzea.
Osasun mentalean ez da gaixotasuna sendatzea bakarrik. Arreta integrala behar da, ezinbesteko premisa batekin: Duintasuna ez galtzea.
PODEMOS Ahal Dugu
