Atzo, azken egunetan Iberiar Penintsulako estazio meteorologikoetan zenbat tenperatura-marka hautsi diren kontatu zigun Telediarioko albiste batek. Ez dut kopuru zehatza gogoratzen, baina deigarria iruditu zitzaidan lurralde osoan zehar dozenaka puntu gorriz zipriztindutako mapa. Gure mendietako suteei buruzko irudi ugari erakutsi zuen albistegiaren ondoren, datuek ez zuten zalantzarik uzten: hementxe dago klima aldaketa.
Aurrekaririk gabeko bero-bolada baten erdian gaude, eta beroaren inpaktuak ingurumenean eta gizakiengan nozitzen ari dira. Basoko suhiltzaile baten heriotzak edo Madrilgo kale garbitzaile baten heriotzak, beroak jota, egoera oso larri baten adierazgarri dira, eta, bide batez, egoera horrek, beti bezala, zaurgarrienei eragiten die gehien.

Gogoan izan behar da egun batzuk lehenago, Diputatuen Kongresuan, bero-boladaren larritasuna aipatu nuela, eskuin muturreko diputatuen barreak ozenak izan zirela. Txandakako presidenteari eskatu behar izan nion agian aire girotua itzali beharko zela, ea oraindik Ganberan dagoen negazionismoari barre egiteko gogoa kentzen zitzaion. Negazionismoa ez da klima-borrokan aurrera ez egiteko arrazoi bakarra, baina zerikusi handia du neurriak hartzeko moteltasunarekin.

1988. urtean, Klima Aldaketaren Gobernu Arteko Panela (IPCC, ingelesezko sigletan) sortu zuen Nazio Batuen Erakundeak klima-aldaketari, haren kausei, eraginei eta horri aurre egiteko landu litezkeen estrategiei buruzko ezagutza zientifikoa, teknikoa eta sozioekonomikoa ahalbidetzeko. Gaur egun, 195 herrialdetako milaka zientzialarik parte hartzen dute.

Orduz geroztik, eta gero eta irmoago, munduko eskualde bakoitzean klima-aldaketak izan dituen eraginak xehatu dira IPCCk egin dituen txostenetan.

Aurrekaririk gabeko intentsitate eta hedadura dituen bero-bolada batean gaudela, IPCCren aurretiazko txostenei atzera begiratu beharko litzaieke. Adibidez, I. Lantaldearen laugarren txostenak honela zioen 2007. urtean: «Etorkizuneko klima beroago batean, bero-bolada bortitzagoak, ohikoagoak eta luzeagoak gertatzeko arrisku handiagoa egongo da (...)». Etorkizuneko klima beroago batean, eredu ozeaniko bati akoplatutako zirkulazio atmosferiko orokorreko modelo gehienek uda iragarpen lehorragoak eskaintzen dituzte latitude ertain eta altu gehienetan. Huts egiteko beldurrik gabe esan dezakegu zientzialariek iragartzen zutena hementxe dagoela.

Galdera hau egin behar diogu geure buruari: zientzialariek hainbeste urte badaramatzate datorrenaz ohartarazten, zergatik ez da azkarrago jokatzen politikatik? Aspaldian hasi nintzen jarraitzen gailur klimatikoak, eta frustrazioz bizi izan dut aurrerapenen geldotasuna. Egia esan, erregai fosilen eta haien adar politikoen diruarekin ordaindutako negazionismoak eragin erabakigarria izan du. Aski da gogoratzea Estatu Batuak Parisko Akordiotik atera zirela Donald Trumpen agintaldian, edo Amazoniako oihanaren suntsipen-datuak Bolsonaroren agintaldian, Brasilen. Urteetan zehar negazionismoa zientzia klimatikoa zalantzan jartzen zuten azterlanak finantzatzean oinarritu zen. Gaur egun ukapen politiko hutsaren aurrean gaude, eta politika klimatikoen aurkako jarrera erabiltzen du etekina lortzeko hauteskundeetan.

Baina negazionismoak ezin du dena azaldu. Intentsitate txikiko objekzio bat dago politika klimatikoen aurrean, agian askoz ere kaltegarriagoa dena. Urte hauetan Kongresuan bizi izan dugu, non anbizio klimatikoaren edo fiskalitate berdearen arloan aurrera egin nahi zuen edozein neurrik alderdien koalizio zabal baten mesfidantza eta oposizioarekin topo egiten zuen, beste premisa batzuen pean, “atzeratzeko” politikak defendatu baitituzte. Horren adibide ona da eskuin moderatuak etengabe aurka egiten diela hirietako Isurketa Gutxiko Gunei (IGG). Isurketa gutxiko gunea zabaldu nahi den hiri guztietan, oposizioak auzitegietara jo du emisioak geldiarazteko, eta, horrela, isuriketak murrizteko ezinbesteko neurri bat kendu du de facto.

Klima-aldaketaren aurrean borroka egin daiteke/egin behar da. Ez dago dena galduta. Ez da CO2 atmosferan metatzen jarraitu behar, eta, horretarako, isurketak murrizteko neurriak bultzatzen jarraitu behar dugu, eta, aldi berean, inpaktuak arintzeko lan egin behar dugu. Ezin dugu utzi behar negazionismoak adoregabetasunera eraman gaitzala. Baina, era berean, salatu behar dugu intentsitate txikiko “atzeratze” hori, isurketak murrizteko politikei hain kalte handia eragiten diena.

Egun hauetan bizitzen ari garen inpaktu larriek akuilu izan behar dute berriro lurperatuta geratu ziren politika klimatikoetan anbizio handiagoa bultzatzeko, oraingoan Ukrainako gerraren lehentasunaren pean. Ur-hegazkin gehiago behar ditugu baso-suteen aurka borrokatzeko, eta hegazkin bonbaketari gutxiago.