Aurrekontuak edozein administraziotan, eta Estatuan ere bai, kontuak zehazteko eta Gobernuari babesa ematen dion “argazkia” irudikatzeko unea izateaz gain, beharrezko tresna dira politika zehatzak errealitate bihurtzeko eta jendearen bizitza hobetzeko neurriak abian jartzeko, are gehiago pandemia osteko egoera batean. Beharrezko susperraldi ekonomikorako tresna erabilgarria izateaz gain, justizia sozialerako eta erreparaziorako ere balio behar dute.

Podemos Euskadin argi daukagu hori, eta hortik datorkigu gure parte-hartze handia eta konpromisozkoa zeregin horretan, aste hauetan eta hurrengoetan ere bai.

Aurrekontuen negoziazioari aurre egin behar diozunean, beti gehiegi izaten dira landu beharreko gaiak, euskal herritarren beharrak asko baitira. Lan erreforma, Yolanda Díaz negoziazio hau gidatzen ari dela, oso gertu dago, ez dago zalantzarik urtea amaitu baino lehen aterako dela, kotizazio gabeko pentsioen igoera, Etxebizitza Legeari buruzko akordioa eta sozietateen gaineko zergaren gutxieneko %15eko igoera ere dira ditugun gaietako batzuk.

Hori esanda, argitu beharra dago ez dugula gure lana amaitu, gai batzuk aspalditik daude konpontzeke, justiziazkoak direlako eta, horregatik, Podemos Ahal Dugu-n kezka handia eragiten dute. Horietako bat amiantoaren biktimak konpentsatzeko funts bat sortzea da.

Amiantoa agente kantzerigenoa da eta Euskadin langile asko bizi izan ziren hamarkada askotan. Langileak dira mesotelioma izeneko minbizi mota baten biktima nagusiak, lan-munduari lotutako gaixotasuna da ia kasu guztiak amiantoak eragiten dituelako. Amiantoaren ondorioz gaixotu zirenak ez ziren konturatzen egunero, lanera zihoazenean, soldata irabaztera zihoazenean, zementuzko mikrofibraz kutsatzen zirela, mikrofibra horiek biriketan txertatzen zitzaizkiela eta heriotza-epai irmoa zela beraientzat. Eta gauza bera gertatzen da gaur egun gaixotzen ari direnekin. Benetako tragedia da. Ez da bidezkoa pertsona bat hiltzea  bere bizimodua ateratzen saiatzeagatik.

Euskadin, industria-jardueraren ondorioz (garraioak, siderurgiak, ontziolak...), oso ondo ezagutzen ditugu amiantoaren ondorio hilgarriak. Adibidez, Gipuzkoan gehien fakturatzen duen enpresak, CAFek, 85 hildako baino gehiago izan ditu esposizio jarraitu baten ondorioz eta amiantoa babes neurri berezirik gabe manipulatzeagatik, horietatik 55 dira  Beasaingo lantegikoak.

Amiantoaren biktimak eta haien senideak ez dute inolako babesik, laneko gaixotasun hori lanekotzat aintzat hartzeko, langileek beren kasua banaka auzitara aurkeztu behar dutelako, eta, kasu askotan, agente hilgarri horren eraginpean egon ziren enpresak itxita daude dagoeneko. Kalte-ordainak urriak eta noizbehinkakoak izaten dira. Eta horri gehitu behar zaio asbestosirako 10-20 urte pasa behar direla gaixotasuna agertu arte, eta mesoteliomaren kasuan, berriz, 20-40 urte, eta horixe da laneko gaixotasuntzat onartzeko zailtasuna.

Egoera bereziki tragikoa da, bere gordintasunagatik eta aintzatezpen ezagatik, are larriagoa da amiantoarekin lotura izan duten emakumeen kasua gizonena baino. Amiantoa mikrofibra bat da, eta industriako langileak  etxera eramaten du laneko jantzian. Eta nork garitzen du arropa etxean? Bada, emakumeak. Ehunka emakume, agian milaka, gaixotu egin dira beren etxeetan, senarren buzoa garbitzeagatik eta agente kantzerigeno hori zeharka arnasteagatik. Emakumeak, beste behin ere, ikusezinak dira, beren aitak edo gizonezko kideak baino ikusezinagoak.

Horregatik guztiagatik da hain  beharrezkoa amiantoaren biktima guztien aurpegia ezagutzea, beren lanetan agente horren eraginpean egon direnenak, inguruko biktimenak, amiantoaren eraginpean egondako industrietatik hurbil dauden bizilagunenak – Donostiako Altza auzoa – Eta, era berean, garrantzitsua da amiantoaren eraginpean egon diren emakumeez ez ahaztea; izan ere, haiek ere, garbiketa- edo zaintza-lanengatik, laneko gaixotasun bat izan dute.

Azken batean, amiantoaren biktimentzako konpentsazio-funts bat bezain zentzuzkoa eta beharrezkoa den zerbait ezartzen duen ekimen honek, gainditu gabeko gaia da.

Podemos Ahal Dugu aspalditik ari da kausa hori bultzatzen eta biktimen elkarteei laguntzen. Proposamena Eusko Legebiltzarretik iritsi zen Kongresura, adostasun politiko, sozial eta sindikalarekin, baina badirudi hori ez dela nahikoa. Horregatik, Podemos Ahal Dugu-k gobernu sozialistarekiko negoziazio-mahaian jarri du Funts hori sortzea lehentasun gisa.

Hala eta guztiz ere, badirudi Ogasun ministroari amiantoaren biktimak konpentsatzeko funtsak kontuak deskoadratzen dizkiola. Gehiegitan entzun dugu ez dagoela dirurik, eta beti egoten da; galdera da zeintzuk diren sozialistek Jaurlaritzan dituzten lehentasunak, ea uste duten amiantoaren biktimei erreparazioa emateko neurri hori premiazkoa dela edo, aitzitik, kaltetuek sine die itxaroten jarrai dezaketen.

Lanean jarraituko dugu. Euskal langile askorentzat bidezkoa den zerbait aldarrikatzen jarraituko dugu.