Hauteskunde garaiaren aurretik  eskuindarrek egindako presio mediatiko eta judizialak PSOE beldurtzea lortu du, baina onespena defendatzen jarraituko dugu

2016an, manadaren kasuaren ondoren, Estatu osoko mugimendu feminista kalera atera zen sexu-erasoetan onespena ematearen garrantzia aldarrikatzeko, beste irizpide batzuen aurrean, hala nola indarkeria, hain zuzen ere hortxe baitzegoen eta hortxe baitago errespetutik garatzen den sexu-harreman baten eta bortxaketa baten arteko desberdintasuna. “Ez da abusua, bortxaketa da” leloa barruraino sartu zen.

Handik denbora batera, berriz atera ginen kasu horretako erasotzaileei ezarritako zigorrak nahikoak ez zirelako, gertaeren larritasuna onartzen ez zutelako, lagun talde bat emakume bat beldurtuz, erasoz eta bortxatuz dibertitzeak berekin zekarren larritasuna aitortzen ez zutelako, betiere beraien gizon-pribilegioa erabiliz. Une horretan denok argi ikusi genuen epailetzaren zati bat matxista zela, ez lanbideagatik, baizik eta gure gizartearen eremu guztiak matxismoak zeharkatuta daudelako.

Prozesu horretatik, protesta guztietatik, mugimendu feministaren aldarrietatik sortu zen, 2022aren amaieran, “Bai Bakarrik da Bai” legean ordezkaritza gorena lortu zuen onespenaren ernamuina. Lege hori jazartzen, erasotzen eta deabrutzen ari da, nazioarteko onarpena izan arren, baita Iñaki Subijana EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko presidentearen laudorioa eta herri-eskaera bat arau bihurtu izanak berekin ekarritako laudorioa ere.

Punitibismoa

Lege horri buruzko eztabaida ikuspegi zigortzailera mugatu da, bortxatzailea kartzelan denbora gehiagoz giltzapetzea kaltea konpontzera, desegitera edo prebenitzera bideratuko balitz bezala; horrelakoak  benetan heziketa hobearekin lortzen diren bitartean. Eztabaida publikotik kanpo geratu dira prebentzioa, prestakuntza eta laguntza modu integralean lantzen dituen lege baten neurriak. Desprestigio mediatikoko kanpaina bat da, toga batzuen konplizitatearekin; izan ere, guk esatea nahi ez badute ere, duela 6 urte epaile eta epai matxistak bazeuden, orain ere existitzen dira. Kezkagarria da.

Gainera, atzo jakin ahal izan genuenez, Estatuko auzitegi altuenak, Auzitegi Gorenak automatismoa ukatu egin zuen, zigorra murrizteari uko eginez, gutxieneko zigorrak berrikustea derrigorrezkoa zela, eta berretsi zuen ezarritako zigorra tarte berrian sartzen bada, ez dagoela zigorra murrizteko aukerarik. Jakin ahal izan genuen, halaber, Nafarroako Probintzia Auzitegiak ezetsi egiten zuela La Manadaren kasuan kondenatutako bost lagunetako bati zigorra jaistea. Berriro ere argi geratu da epaile batzuen erabaki indibiduala dela.

2004an, erasoaldi bera jarri zen abian urte hartako indarkeria matxisten aurkako legearen aurka. Lege horrekin konstituzio-kontrakotasuneko 200 errekurtso jarri ziren, eta %158 igo ziren artxibatzeak. Gaur egun, 19 urte geroago, inork ez du zalantzan jartzen lege horren balioa ezta lege horrek ekarri zuen aurrerapena ere. Beraz, gertatzen ari dena ez da kasualitatea, ezta gauza berria ere.

Horrek guztiak duen alderdirik tristeena da, zigorrak murrizteaz gain -kontuan izanik hori ez zela legearen helburua, kanpaina honen helburua ez da soilik Podemosekin amaitzea, baizik eta haratago doa, mugimendu feministari zuzentzen zaio, emakumeei. Ohartarazpen bat da: “ez duzue lortuko indarkeria matxistekin amaitzea, ez dizuegu utziko gure pribilegioak lapurtzen”. Horregatik, botereak beren beso guztiak erabiltzen ari dira feminismoak aurrera egin ez dezan eta aurrera egin ez dezan; horregatik, ahal diren presio guztiak aplikatzen ari dira lege hori baliogabetzeko eta, argi uzteko Estatu honetan, politika feministek ez dutela lekurik.

PSOEren atzerakada

Presio horiek egokia den une estrategiko batean iritsi dira. Zalantzaz beteriko udal eta autonomia hauteskundeetatik hilabete gutxira iritsi dira; gainera, hauteskunde horiek  erabakigarriak dira Estatuan koalizio-gobernu aurrerakoi bat berrargitaratzeko. Halaber, une honetan, CISek gora egin du Unidas Podemosen boto-estimazioan.

PSOE lege hori defendatzeko jarrera sutsutik mugiaraztea lortu dute presioek; izan ere, lege hori batera proposatu dute,baina beldur dira  hauteskundeetan faktura pasako ote zaien. Hori horrela, legearen erreforma bat aurkeztu du, Berdintasun Ministerioaren ez adostasunik ezta oniritzirik gabe ere, jarrera paternalista hutsarekin, PPren esparrua hartuz, eredu zaharkitu eta zisteteropatriarkal batera itzuliz, hau da, adostasuna baztertu eta ardatza, berriz ere, indarkerian jartzen den eredu batera. Epaitegietan honelako galderak entzun daitezen: “Ondo itxi al zenituen hankak?, Behar bezalako erresistentzia erakutsi zenuen?, Nolako gona zeneraman, motza ala luzea? Alkohola edanda al zeunden?”

Ezin gara Alderdi Popularraren eredura itzuli, emakumeak birbiktimizatzen eta errudun egiten dituen eredu guztiz paternalista batera, “biktima perfektua” ez izateagatik. Muturreko eskuin  ukatzailearekin inolako erreparorik gabe aliatzeko gai den eskuinaren eredua. Ezin dugu atzerapauso bat ere eman gu beldurtzeko asmoa duten mehatxu eta desprestigio kanpaina matxisten aurrean. Horien aurrean inoiz baino irmoagoak izan behar dugu, eta beti bezala defendatu behar dugu bai bakarrik bai dela.