2022a urte garrantzitsua izan da eta oraindik ere izaten ari da politika feministen eta emakumeen, neskatilen eta nerabeen aurkako indarkeriak desagerraraztearen inguruan aurrera egiteko. Horren erakusle dira EAEko Berdintasunerako Legearen eta Sexu Askatasunaren Berme Integralerako Legearen erreforma. Sexu- eta ugalketa-osasunari eta haurdunaldia borondatez eteteari buruzko Lege Organikoaren erreforma-proiektua ere aurrera atera zen, eta, gainera, Zigor Kodearen aldaketa ekarri zuen, haurdunaldia borondatez eteteko kliniketara jotzen duten emakumeen aurkako jazarpena zigortzeko. Era berean, Sexu Esplotaziorako Emakumeen Salerosketaren aurkako Lege Integralaren proiektua onartzeko prozesuan dago.

Ez da lortu den gauza bakarra. Beste ekintza mota batzuk ere egin dira, hala nola sexu-esplotaziorako salerosketaren biktimentzako eta prostituzio-testuinguruetako emakumeentzako Gizarteratzeko eta Laneratzeko Plana onartzea eta haurrak babesteko sistemako haur eta nerabeen sexu-esplotazioaren aurkako ekintza plana sortzea, beste batzuen artean.

Urrats horiek gorabehera, Azaroaren 25ean, Indarkeria Matxisten aurkako Nazioarteko Egunean, azken urtean areagotu egin diren indarkeria mota guztiak aipatu behar ditugu. Azken hilabeteetan emakumeen aurkako indarkeriak nabarmen egin du gora, bereziki sexu-indarkerienak. Horren adibide da azken asteetan ezagututako datua: Euskadin % 27 baino gehiago igo da emakumeen sexu-askatasunaren aurkako indarkeriari buruzko salaketen kopurua. Sexu-erasoei erreparatzen badiegu, salaketak % 75,7 igo dira 2022an, Ertzaintzak jasotako datuen arabera. Satevi zerbitzuak jasotako datuetan ere islatzen da errealitate hori  (Satevi 016ren baliokidea Euskadin), azken urtean dei kopuru bikoitza jaso baitu sexu-askatasunaren aurkako delituak salatzeko.

Gainera, kontuan izan behar dugu sexu-askatasunaren aurkako delituei buruz hitz egiten dugunean, ezin garela espazio publikoan zentratu; aitzitik, espazio pribatuan gertatzen diren delituetan ere jarri behar dugula arreta. Denok dakigu eremu publikoan egindako agresio bat sexu-indarkeria dela, baina beste egoera asko ere badira, nahiz eta ikusezinagoak izan eta identifikatzeko zailak izan. Eremu pribatuko sexu-indarkeriak dira, segurua izan beharko lukeen espazioa, eta, hala ere, babesletzat hartzen ditugun pertsonen eskutik jasotzen ditugu. Emakunderen azken azterlanaren arabera, ia %9k, hau da, Estatu mailan 10 emakumetik ia 1ek jasan du sexu-indarkeria bikotekidearen edo bikotekide ohiaren eskutik bizitzako uneren batean. Zehazki, Espainiako sexu-indarkeriari buruzko azterlan bat argitaratu du aurten Andaluziako Osasun Publikoko Eskolak (EASP), Madrilgo Complutense Unibertsitatearekin (UCM) lankidetzan. Azterlan horren arabera, hamahiru emakumetik bat (guztizkoaren % 7,8) bikotekideak berak bortxatua izan da, eta ehuneko hori bikotekidearengandik kanpo jasan zituztenen hirukoitza baino gehiago da ( % 2,2).

Ezin dugu indarkeria gineo-obstetrikoa ere ahaztu. Orain dela gutxi arte, lege batean ere ez zegoen indarkeria gisa jasota (orain EAEko Berdintasunerako Legearen erreforman dago), baina oraindik asko dago egiteko, izendatu egiten baita, baina ez da definitzen. Elkarrekin Podemos-IUk Euskadiko Sexu eta Ugalketa Eskubideen Legearen proiektua aurkeztu zuen. Bertan, definizio bat ez ezik, horri aurre egiteko neurriak ere jasotzen ziren, eta jasotako erantzuna proposamen hori aintzat ez hartzea izan zen -Adi! “Euskal emakumeen beharrei ez erantzuteagatik”. Europan ez da berdin pentsatzen. Espainiari egindako etengabeko gomendioez eta deiez gain, Nahiaren kasuari buruzko txostena azpimarratu behar da. Txosten horretan argi eta garbi adierazi zuten Osakidetzak eta bere langileek indarkeria obstetrikoa erabili zutela emakume haren aurka. Gainera, dauden datu urrien arabera, Espainiako emakumeen % 38,3k (heren batek baino gehiagok) aitortu du indarkeria mota hori jasan duela. Hala eta guztiz ere, ehuneko hori handiagoa dela uste da; izan ere, jasan duten arren, aintzat hartzerik izan ez duten emakume guztiak batu beharko lirateke, indarkeria mota hori ikusezina delako eta ukatu egiten delako.

Ez dira emakumeei eragiten dieten indarkeria bakarrak. Indarkeria instituzional, sinboliko, psikologiko eta hitzezkoaren eraginpean gaude etengabe, eta horri aurre egin behar diogu emakumeen aurkako indarkeriak edozein eremutatik desagerrarazten saiatzen garenean. Horren adibide da Sexu Askatasunaren Berme Integralaren Legearen buru izan diren emakumeek (“Soilik bai da bai” legea) jasan behar izan duten indarkeria eta jazarpena, Berdintasun ministroak hitzez jasotako erasoa, adibide gisa.

Emakume izateagatik bortxatzen gaituzte, emakumeontzat sortutako estereotipo eta rol patriarkala ez betetzeagatik bortxatzen gaituzte, eta estereotipo eta rol horien mendean egon gaitezen nahi dute; geure burua babesten saiatzeagatik zigortzen gaituzte, eta guk nahi duguna oinarria jartzea da, bortxatuak izateko etengabeko mehatxurik gabe bizi gaitezen.

Garrantzitsua da icebergaren puntan ez geratzea. Indarkeria matxisten aurpegi eta alderdi guztiei heldu behar zaie. Hamarkadak daramatzagu bikotekideen edo bikotekide ohien eskutik egiten diren emakumeen hilketak salatzen eta ikusarazten, baita bortxaketen gorakada ere, eta horri esker, herritar gehienek badakite horrelakoak egitea indarkeria matxista dela.

Indarkeria horiei izena jartzen diegu, baina garaia da indarkeria motak zabaltzeko eta errealitatea ikusarazteko; izan ere, bizi garen gizarte matxistak indarkeria sinbolikoaren gainean sendo oinarritutako egitura izaten jarraitzen du. Ez bagara errora joaten, gainerako indarkeriak sostengatzen, normalizatzen eta ahalbidetzen dituzten eta ikusezinak diren indarkerietara, ez dugu inoiz amaituko sistema patriarkal-kapitalistarekin, zeinak emakume izate hutsagatik bortxatzen gaituen, erasotzen gaituen, hiltzen gaituen.

Gaurko eguna garrantzitsua da Podemos Euskadirentzat, Euskadiko mugimendu feministek deitutako ekitaldiekin bat egiten baitu eta militante guztiak gauza bera egitera animatzen baititu. Elkarrekin salatuko dugu emakumeen aurkako indarkeria matxistak fenomeno estrukturala eta politikoa dela, eta horregatik funtsezkoa dela emakumeen oinarri materialak, sinbolikoak eta diskurtsiboak ezagutzea eta ikusaraztea. Matxismoaren eta patriarkatuaren eguneroko oinarria bere forma guztietan zalantzan jarriz soilik desagerraraziko ditugu indarkeria matxistak.

Indarkeriez nazkatuta. Soilik bai da bai!