Hogeita hamar urte igaro dira indarrean dagoen Euskal Eskola Publikoaren Legearen oinarri izan zen eskola-hitzarmena onartu zenetik, eta euskal gizartea bere hezkuntza-sistemaren oinarriak ezartzeko prozesuan dago berriz ere, tartean diren gizarte-eragile guztien parte-hartzearen bidez. Lan kolektibo horretatik euskal hezkuntza-akordio berria sortzea espero da.

Une historiko horren atarian, Elkarrekin Podemos-IUk erantzukizun eta konpromiso osoz jokatu nahi du; izan ere, hezkuntza-akordioak nagusi den eskola-bereizketari aurre egingo dion lege baten zutabea izan behar du, publifikatzean sakonduko duena, euskalduntze eraginkorraren aldeko sareak bultzatuko dituena, hezkuntza-komunitatearen kudeaketa eta parte-hartzea demokratizatuko duena eta euskal gizartearen aniztasunari eta aniztasunari erantzuna emango diona. Helburu horrekin, urtarrilaren 10ean dokumentu ireki bat aurkeztu genuen '80 proposamen euskal eskola publiko integral eta berdinzale baterako' izenekoa. Horren bidez, eztabaida sortu nahi dugu, dokumentua gehiago zehazteko, tartean dauden gizarte-eragileen ekarpenak entzun eta kontuan hartu ondoren.

Asko dira hezkuntza hitzarmen berriaren oinarri izan behar duten zutabeak, eta, horien artean, ezinbestean aipatu beharrekoak dira segregazioaren aurkako neurriak eta hezkuntza-ekitatearen aldekoak, titulartasun publikoko eskola hezkuntza-sistemaren, euskararen eta hizkuntza-ereduaren ardatz eraginkor bihurtzea, komunitatearen autonomia eta parte-hartzea, eta digitalizazioa.
 
Eskolako segregazioaren aurkako eta hezkuntza-ekitatearen aldeko ituna
 
Joan den urtearen amaieran garatutako hezkuntzari buruzko txostenaren ondorioak biribilak dira: eskola segregazioa da euskal hezkuntza-sistemak duen arazo nagusia. Gaur egun, egoera sozioekonomiko baxuko eta jatorri migratzaileko ikasleen kontzentrazio handia dago titulartasun publikoko ikastetxeetan. Errealitate horrek zuzenean egiten dio kalte ikasleen aukera-berdintasunari, eta egiturazko arazo horri aurre egiteko neurri zehatzen faltak arazoa areagotu baino ez du egiten. Horregatik, gure ustez beharrezkoa da naturaltasunez hartzea ikasleen heterogeneotasuna; hau da, ikasleei nahasteko, elkar ezagutzeko eta elkarri eragiteko aukera eman behar diegu, gizarte kohesionatuagoa lortzeko.Jaiotza-tasaren jaitsiera eta, ondorioz, matrikulazioen jaitsiera eskola plazen eskariaren eta eskaintzaren arteko oreka berreskuratzeko erabili behar dira; izan ere, gaineskaintzaren egoeraren aurrean, beti egongo da segregaziorako joera handiagoa.

Alde horretatik, matrikulatzeko zonako edo udaleko bulego bakarrak sortzea proposatzen dugu, ikastetxea esleitzeko prozesu gardena eta orekatua bermatzeko, irizpide publikoetan oinarritua, eta, horrela, gizarte-aniztasunari kalte egiten dioten ikasleak hautatzeko prozesu informalak gainditzeko. Era berean, gaizki deitutako borondatezko kuotekin amaitu behar dugu, funts publikoekin mantendutako ikastetxe guztietan irakaskuntzaren doakotasuna bermatzeko. Era berean, oso lagungarria izango da segregazioaren euskal behatoki bat sortzea, datuak jaso eta ikastetxeen osaera sozialari buruzko urteko txosten bat argitaratzeko, eskolako segregazioaren ezagutzan sakontzeko, horri eskola eremuan zein eskolaz kanpo  aurre egiteko.

Jaiotza-tasaren jaitsiera eta, ondoriozko matrikulazioen jaitsiera eskola plazen eskariaren eta eskaintzaren arteko oreka berreskuratzeko erabili behar dira; izan ere, gaineskaintzaren egoeraren aurrean, beti egongo da segregaziorako joera handiagoa.

Euskal eskola publikoa, sistemaren ardatz

Azken ideia honi buruz, gure apustua argia da, euskal lurraldean titulartasuna %50ean duten ikastetxe publikoen eta itunpeko ikastetxe pribatuen artean gaur egun dagoen aparteko dualtasunari amaiera emango dion sare publiko integral bat pixkanaka garatzearen aldekoa da.

Titulartasun publikoko ikastetxeek izan behar dute euskal hezkuntza sistemaren ardatz, eta, beraz, Elkarrekin Podemos-IUtik proposatzen dugu zentro horiek sare hegemoniko bihurtzea hamar urteko epean. Era berean, eredu berrian irakasleen eta ikasleen ratioak hobetu beharko litzateke, hain zuzen ere irakaskuntzaren kalitateari eta irakasleen lan eskubideei dagokienez berebiziko garrantzia duen faktorea baita.
Titulartasun publikoko ikastetxeek izan behar dute euskal hezkuntza sistemaren ardatz, eta, beraz, Elkarrekin Podemos-IUk proposatzen du zentro horiek sare hegemoniko bihurtzea hamar urteko epean.

Hezkuntzaren sare publikoak, halaber, 0-18 urte bitarteko irakaskuntzaren doakotasuna eta integraltasuna kontuan hartzea dakar, eta, horren ondorioz, ikasleak hezkuntzaren etapa guztietan hartuko dituzten IPI edo ikastetxe publiko integralak sustatzea.

Autonomia, partaidetza eta deszentralizazioa

Ikastetxeen demokratizazioa eta, beraz, ikastetxeek izan behar duten autonomia da gure proposamenaren beste ardatz garrantzitsuetako bat. Une egokia da Administrazioaren eta ikastetxeen arteko harremanak birpentsatzeko eta garatzeko, familiak, ikasleak eta hezkuntza komunitatea ahaldunduko dituen gertuko partaidetza eredu bat sustatzeko helburuarekin. Guk ikastetxeen autonomiaren eta deszentralizazioaren aldeko apustu sendoa egin dugu. Horretarako, honako neurri hauek proposatzen ditugu: udaleko Eskola Kontseiluak indartzea; ikastetxeek aldez aurretik finkatutako helburu pedagogikoei eta gizarte aniztasuna bermatzearen arloan hartutako konpromisoei buruzko kontuak ematea; zuzendaritza taldeen lidergoa indartzea; irakasleen, lan kontratua duten irakasleen eta administrazio eta zerbitzuen laneko baldintzak hobetzea, eta abar.

Euskara eta hizkuntza-eredua

Era berean, lantzen ari garen hezkuntza-eredu berri honek ezin du atzean utzi euskal gizartea euskalduntzeko erronka, betiere euskara, gizartea bereizi beharrean, kohesionatu egiten duen tresna gisa ulertzen dugun heinean; eta izaera bateratzaile horren isla da migratzaileen seme-alaba gehienek D ereduan ikasten dutela, eta, jakina denez, eredu horrek euskara du komunikazio-hizkuntza. Egungo hizkuntza-ereduen sistema gainditzearen gaude, baita euskara ardatz duen hizkuntza-eredu eleaniztuna ezartzearen alde ere.

Egia da, hala ere, egungo hizkuntza ereduen sistema ez dela behar bezain eraginkorra ez euskalduntzean ezta emaitza akademikoetan ere, eta, horregatik, Elkarrekin Podemos-IUk sistema zatitu hori gainditzearen alde egiten dugu, eta euskara ardatz egituratzaile duen hizkuntza-eredu eleaniztun bat ezartzearen alde gaude, ikasleek komunikazio-gaitasun baliokideak lortu ahal izan ditzaten bi hizkuntza ofizialetan (B2 maila),  derrigorrezko hezkuntza-maila bukatzean, eta, horrez gain, hirugarren hizkuntza bat ikas dezatela (B1 maila), nahiz eta horretrako beharrezkoa izan hezkuntza eremua gainditzen duten aurrerapen soziolinguistikoak egitea.  
Hala ere, gure gizartean euskararen ezagutzaren inguruko errealitate ezberdinak ezagutzen ditugu. Horregatik, hain zuzen ere, tokiko egoera soziolinguistikora egokitutako hizkuntza-proiektuak sortzearen aldeko apustua egiten dugu, eskola bakoitzaren beharretara egokituz. Era berean, irakaskuntza-eredu eleaniztun horrek jatorri desberdinetako ikasleen etxeko hizkuntzak eta kulturak jaso behar ditu.

Digitalizazioa

Azken ardatza digitalizazioa da. Eten digitala gero eta larriagoa den garai honetan, inoiz baino gehiago bermatu behar zaie ikasle guztiei teknologien eskuragarritasuna eta doakotasuna. Horretarako, Digitalizazio Plan bat proposatzen dugu, honako puntu hauek jasoko dituena: baliabide teknologikoen sarrera merkantilizatua eragotziko duen software libre bat erabiltzea; arduradun digitalaren figura ezartzea -neurologoen, pedagogoen eta psikologoen laguntzarekin bat etorriz- digitalizazioa nola eta zein etapatan egingo den zehaztuko duena; eta, azkenik, jasangarritasunari bideratutako hainbat neurri ezartzea.Eten digitala gero eta larriagoa den garai honetan, inoiz baino gehiago bermatu behar zaie ikasle guztiei teknologien eskuragarritasuna eta doakotasuna.

Hauek dira euskal hezkuntza sistemak oinarri eduki  behar dituen zutabeak, eta gure oinarrizko dokumentuaren izenburuan bertan jasotzen direnak: "80 proposamen euskal eskola publiko integral eta berdinzale baterako".