Ia bi urtez gure bizitzak aldatu, plan asko geldiarazi eta gure lehentasunak aldatu dituen pandemia baten ondoren, jarduera legegile eta politiko  biziko urtea itxi dugu klima-aldaketaren aurkako borrokari eta politika berdeen bultzadari dagokienez. Bizitzen ari garen osasun krisiak ikasgai asko utzi dizkigu, eta, batez ere eta horien artean, gizartean bat-batean birus ezezagunak agertzen ari direla egiaztatzen ari gara: gizakiak eta ingurumenean egiten dituen ekintzek ahalbidetu egiten dute naturan ezkutatuta dauden organismo horiek gizarteekin harremanetan jartzea. Horregatik, ez da harritzekoa krisi ekologikoaren aurkako borroka agenda politikoaren lehen planora igaro izana, baina baita kontzientzia sozialarenera ere.

Gainera, aurten agerian geratu da, argi eta garbi, komunitate zientifikoak hamarkada askotan ohartarazi duena, alegia, klima-aldaketa ez dela teoria urrun bat, baizik eta ebidentzia bat, ukatzaile erreakzionario eta populistenek bakarrik baztertu dutena. Muturreko hotz- eta bero-boladak bizi izan ditugu Planetaren bazter batzuetan, oso urrunak ziruditenetan, baina etortzeko dagoenaz ohartarazten gaituzte: Munduko Meteorologia Erakundeak (OMM) duela gutxi baliozkotu zituen 2020ko ekainaren 20an Verjoyansken (Errusia) neurtutako 38 gradu zentigraduak, eskualde artikoan erregistratuta dagoen tenperaturarik altuena gisa. Baina ez dago hain urrutira joan beharrik klima aldaketaren eragin bortitzenak ikusteko. Europak errekorra hautsi zuen joan den udan Sizilian, 48,8ºC-ra iritsi baitzen; Amerikako ipar-mendebaldea astindu zuen bero boladak nabarmen igo zuen heriotza-tasa, tenperatura altuen ondorioz, eta Alemanian eta Belgikan izandako uholdeek biktima eta kalte ugariak eragin zituzten.

Hori guztia, "klima aldaketaren erlijio progreari" buruzko ukatzaileak eta beraien mantrak (udan bero egiten du, eta neguan hotz, eta "hemen ez da ezer gertatzen") gorabehera, ez dira gertakari isolatuak, eta, gero eta gehiagotan  izango da "normaltasun berri" gisa ezagutzen duguna. Eta halaxe baliozkotu zuen IPCC Klima Aldaketari buruzko Adituen Gobernu Arteko Panelaren seigarren txostenak, zeina uda honetan bertan argitaratu baitzen. Batez besteko tenperatura globalak aurreikusitakoa baino askoz azkarrago igotzen dira, eta muturreko gertaera klimatikoak bizkortzen ari dira, eta joera horrek jarraituz gero, are azkarrago biderkatuko dira. 

Hondamendi klimatikoei, tenperaturen errekorrei eta muturreko fenomeno meteorologikoei buruzko albisteen segida geldiezin honek zerbaitetarako balio izan badu, arreta klimaren eta ingurumenaren arteko borrokan jartzeko eta hainbeste urtetan adituentzako edo aktibistentzako txokora baztertutako informazioari protagonismoa emateko balio izan du, nahiz eta askok hamarkada asko daramagun horri buruz lanean… eta ohartarazten.

Agian horregatik, ez da harritzekoa politika berdeak ere "pentsatzeko txokotik" atera izana eta gobernuentzat lehentasuna izatera igaro izana, kontzientzia sozialaren maila oso handia baita. Horrela, Unidas Podemosetik,  borroka ekologista erdigunean beti jarri dugunez,  guztiz berdea den agenda bat bultzatu du koalizio gobernu honen ekintza markatzeko, eta horrela aintzat hartzen da, hein handi batean, protagonista izaten ari garen legegintza-ekintzaren zati handi batean.

Zalantzarik gabe, klimaren krisiari aurre egiteko mugarri nagusia gure herrialdeko klima aldaketari eta energiaren trantsizioari buruzko lehen legea onartzea izan da. Lege hori atzerapen handiz iritsi zen, baina posible izan da aurrera eramateko borondate politikoa duen gobernu bat izan dugulako. Lege ausarta da. Zalantzarik gabe, historia egin duten eta Unidas Podemosen zigilu berdea daramaten neurriak biltzen duen legea da, hala nola uranioaren meatzaritzaren behin betiko debekua, zeinak amaiera eman baitio Berkeleyren proiektuari, Salamankako Retortilloko aire zabaleko uranio meategirik handiena izango zena irekitzeko asmoa zuenari, aurrekaririk gabeko ingurumen hondamendia izango zelako uste genuelako. Edo gasaren esplorazioaren eta ustiapenaren amaiera, Eusko Jaurlaritzak Subijanan, Gasteizko ateetan  bertan, gasa ateratzeko asmoekin amaitu zuena.

Lege horrekin, Espainia izan zen Glasgow-ko COP26ra aurreko lanak eginda eta isurketak murrizteko helburuak legegintzako testu batean jasota iritsi zen herrialde bakanetakoa. Glasgow-ko goi mailako bilerara parlamentu-ordezkaritza bat joan ginen eta Unidas Podemosetik helburu horien asmoa handitu dadin eskatzeko aprobetxatu genuen, eta horretan  jarraituko dugu lanean; zalantzarik gabe, klima aldaketaren aurkako borroka globalaren buruan jartzen gaituen legea da.

Eta beste proiektu handi batekin itxi dugu urtea. Legebiltzarreko azken izapideak falta direla, azkenean, aurrera atera da: hondakinen legearen onarpenak Europar Batasunaren birziklatze-helburuak betetzeko bidean jartzen gaitu; izan ere, Espainia oso urrun dago, zaharkitutako legedi desfasatu baten erruz eta oso eraginkorra ez den kudeaketa batez. Lege horri esker, gizarte zibilaren bultzadarekin, Retorna bezalako erakundeen bitartez, Unidas Podemosetik ontzien Gordailu, Itzulketa eta Itzulketa Sistema (SDDR) martxan jartzea bultzatzen dugu, Ecoembes sozietateko kubo horiaren egungo monopolioaren ordezko sistemaz. Dagoeneko ezarrita dagoen lekuan, Alemanian bezala, berreskuratze- eta birziklatze-tasak % 95etik gorakoak izatea bermatzen da. Baina lege honek ekonomia zirkularraren horizontera ere hurbiltzen gaitu, prebentzioari lehentasuna ematen baitio lehen aldiz, "hondakinik onena sortzen ez dena da" maxima betez.

Baina legegintzako proiektu handi horiez gain, gure ekintza politiko berdea oso bizia izan da. Eta, bestalde, aipatu behar da iberiar otsoaren babesa garrantzi praktikoa eta sinbolikoa duela gure biodibertsitatea babesteko. Denbora luzez arrazoirik gabe jazarri ondoren, babes bereziko espezieen katalogoan sartzen duen agindua albiste bikaina da, espero zena; honela, gure biodibertsitatearen eta iberiar faunaren sinboloa den espezie horri justizia egiten zaio. Orain lan egin behar da administrazio guztien aldetik agindua eraginkorra izateko eta bizikidetza eraginkorrerako estrategiak garatzeko; baina, zalantzarik gabe, aurten poztu gaituen albistea da.

Urte honetan, klimaren borroka, ingurumenaren babesa eta politika berdeak nagusi bihurtu dira, eta erronka ugari jarri zaizkigu aurretik datorren urteari begira, indar berrituekin aurre egin behar baitiogu, gure mezuak hartu bide duen zeharkakotasuna eslogan soil bat izan ez dadin, alegia  -itxurak egin nahian-  berdeak direla aldarrikatzen duten guztiek egiten dutena ez egiteko. Unidas Podemosetik beti esan dugun bezala, ekologismoa ez da esaten, ekologismoa egin egiten da, eta bereziki orain Alianza Verdearen bultzadarekin, lanean jarraituko dugu herriak behar dituen aldaketa eta eraldaketa berdeen abangoardian egoteko.